Het Campina Collectief: inspirerend staaltje Social Innovation

Veel nieuwe gezichten bij deze editie van Inspiration for Innovation in het tijdelijk onderkomen van het Midpoint Center for Social Innovation (MCSI). Deze middag stond het Campina Collectief centraal: een bijzondere samenwerking tussen studenten en young professionals die zich bogen over een duurzame toekomst voor de Kempen, de grensoverschrijdende regio tussen Eindhoven, Tilburg en Turnhout. Wat kunnen we leren van dit staaltje van Social Innovation?

Initiatiefneemster Carry Rosenblatt (van buro plot en Rosenblatt Social Innovation & Transformation Design) leidde ons in sneltreinvaart door het Campina Collectief. In 2014 verwonderde zij zich over de landsgrens en hoe de grensregio’s aan beide zijden met de rug naar elkaar toe lijken te staan. Ze kwam op het idee van een ontwerpend, grensoverschrijdend onderzoek naar de Nederlandse en Vlaamse Kempen (de Campina).
Het Huis van de Brabantse Kempen (aan Nederlandse zijde) en de Stadsregio Turnhout (in Vlaanderen) durfden het experiment aan, en stelden geld beschikbaar. Achttien jonge mensen – afstudeerders, young professionals en studenten – gingen met Carry aan de slag. Ze keken terug in de tijd, onderzochten het heden en droomden vooruit naar het jaar 2100.

20160616_00526

Een greep uit hun bevindingen: natuurgebieden rond de grens sluiten niet op elkaar aan. Idee: maak een grensoverschrijdend landschapspark. Andere deelnemers ontdekten de mogelijkheden voor roterende landbouw in de Kempen, en weer anderen ontwierpen een prototype zelfvoorzienend Kempendorp. Ze bogen zich over de toekomst van de typisch Vlaamse lintdorpen, en de mogelijkheid om rond de grens ‘off-grid’ te gaan, en nog echt te verdwalen buiten het bereik van zendmasten. Alle onderzoeken en ontwerpen zijn op dit moment te zien in een expositie in het MSCI.

Carry, die vaker van dit soort Social Innovation labs wil opzetten, riep de aanwezigen op om haar vooral feedback te geven. Bovendien vroeg ze aandacht voor de aanwezige jonge deelnemers aan het collectief. “Ook al kun je ze geen werk aanbieden, houdt ze in je achterhoofd en sluit ze in je hart.” Ze wierp ook een vraag op: “Wie betaalt er nu voor dwars advies?”

Daarna was het mijn beurt. Als journalist mocht ik op een comfortabele gele bank kritische vragen stellen aan vijf betrokkenen: stakeholders en deelnemers.

Roeland van Hooff, voorzitter van het Huis van de Brabantse Kempen, vertelde ons dat hij het idee van het collectief niet meteen zag zitten. Het Huis is een samenwerkingsverband van overheden in de Kempen met ondernemers en onderwijs. “Ik moet straks wel wat concreets aan mijn achterban kunnen laten zien”, waarschuwde Roeland vooraf. Uiteindelijk wist Roeland zijn medebestuurders warm te krijgen voor het collectief. Maar met de eerste resultaten, in juni vorig jaar, was hij nog niet heel gelukkig: ze waren in zijn ogen onvoldoende concreet, en hij miste de onderlinge samenhang. Hij was blij met de tentoonstelling die vier maanden later werd gepresenteerd, met de tijdlijn, de ‘trendlijn’, de scenario’sen de samenvattende 10 tips voor de toekomst. In de tentoonstelling kwam de samenhang tussen de verschillende ideeën duidelijk naar voren. Roeland benadrukte het belang van ‘frisdenken’, en gaf aan dat hij door het contact met de studenten en young professionals anders tegen bepaalde zaken was gaan aankijken.

20160616_00543
Hugo Meeus van de Stadsregio Turnhout reflecteerde kritisch op de rol van zijn eigen organisatie. Eigenlijk had de Stadsregio meer betrokken moeten zijn, en vaker ontmoetingen moeten hebben met de deelnemers van het Campina Collectief. Dat was beter geweest voor de wederkerigheid van het proces. Op die manier had zijn organisatie nog meer inspiratie uit de jongeren en het resultaat kunnen halen. Maar tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren. In dit geval vooral (reis)tijd voor medewerkers, en tijd is nu eenmaal geld.

20160616_00551
Deelnemers Bjorn Hendriks, Tijme Scholten en Emma Kroes toonden zich op de bank erg enthousiast over de intensieve samenwerking tussen mbo’ers, hbo’ers en young professionals met ieder hun eigen expertise. Dat leverde echte Social Innovation op, waarbij ze elkaar inspireerden en aan het denken zetten. Tijme en Bjorn hadden graag gezien dat de twee stakeholders zich intensiever met het project hadden bemoeid. Bovendien vroeg Tijme aandacht voor het budget. Volgens hem was het eindproduct veel meer waard dan wat het de investeerders heeft gekost. Maar de drie deelnemers waarschuwden meteen voor het gevaar dat geld met zich mee kan brengen: dat je aan de leiband gaat lopen van een financier. Het Campina Collectief kon nu met een beperkt budget behoorlijk onafhankelijk te werk gaan.

20160616_00569
Na de interviews leidt Marieke Schoots van Midpoint Brabant een gesprek met de zaal.
Ze pikt een aantal breinbrekers uit de middag. Hoe combineer je de mogelijkheid om te dromen met de behoefte aan concreetheid? Wat betekent het dat de jonge, onbetaalde ‘dwarsdenkers’ in feite de risicodragers waren in het traject? En wat zou er moeten gebeuren om een vervolg te geven aan het collectief?

Het Campina Collectief blijkt veel los te maken. Veel aanwezigen bieden hun hulp en inzichten aan. “Dit wordt de manier van werken van de toekomst”, zegt iemand. “Door jongeren te betrekken ben je slimmer en goedkoper uit.” De Kempen worden omspannen door drie grote steden, oppert iemand anders. Ga samenwerken met die gemeenten of bedrijven zoals ASML, die gebaat zijn bij een aangenaam woonklimaat in hun achtertuin.

20160616_00593
Er zijn aanknopingspunten bij allerlei ontwikkelingen die al gaande zijn in de Kempen, zoals het idee voor een grensoverschrijdend natuurgebied. Daar liggen volgens de zaal serieuze kansen.

20160616_00576
Tot slot is het tijd om onder begeleiding van de jonge deelnemers de expo van het Campina Collectief te bezoeken. Verspreid over de ruimte van het MSCI ontstaan levendige gesprekken tussen de jongeren en de bezoekers, die zich voortzetten bij de borrel. Het kan haast niet anders, of het Campina Collectief krijgt nog een staartje.
20160616_00601

Marten van de Wier
Journalist en tekstschrijver bij Marten van de Wier tekst & redactie

Tentoonstelling Campina Collectief

Volgende week donderdag 16 juni is het tijd voor de lezing “Inspiration for Innovation: Werken met jongeren leidt tot verfrissende perspectieven”. Diezelfde middag om 15.00u wordt ook onze tentoonstelling in het MCSI geopend.
20160616_00493 Deze tentoonstelling is mogelijk door een sponsorbijdrage van de Boekenschop, het Huis vd Brabantse Kempen én Rosenblatt Social Innovation & Transformation Design. Wij willen hen hiervoor hartelijk bedanken!

De tentoonstelling is tot september te bezoeken in het MCSI. Besterdring 235 in Tilburg. Entree aan Burg. Brokxlaan.

 

Boekenschop

Inspiration for Innovation: Werken met jongeren leidt tot verfrissende perspectieven

Graag nodigen we je uit voor alweer de laatste editie voor de zomer in de reeks Inspiration for Innovation. Dit keer over de inzet van natuurlijke friskijkers, jongeren/studenten, het effect daarvan op stakeholders en mogelijke verdienmodellen voor processen waarvan de uitkomst op voorhand niet bekend is.

Het Campina Collectief bevat al deze elementen en vormt daarmee een bron van kennis en inspiratie voor soortgelijke initiatieven en projecten. Carry Rosenblatt Limpens neemt je mee in het oorspronkelijke doel en de inhoudelijke resultaten van het Campina Collectief; een boeiende lezing over bijdragen aan een duurzame toekomst van de regio. Zeker zo waardevol zijn de procesresultaten. Jongeren observeren, analyseren en komen gevraagd en ongevraagd met voorstellen. De ervaring leert dat er meer bereidheid is om naar hen te luisteren dan naar beleidsmakers of naar ondernemers die vraag en aanbod gestuurd handelen. Fijn, of toch niet? Want je krijgt soms ook zaken die je niet ‘besteld’ hebt, een spiegel dus.

Na de pauze worden de directbetrokkenen, werkzaam bij of verbonden, aan Huis van de Kempen en Stadsregio Turnhout, gevraagd naar hun ervaringen en wat zij zien als successen en geleerde lessen. En proberen we een antwoord te vinden op de vraag hoe onder dergelijke innovatielabs een verdienmodel te krijgen.

In de pauze en bij de borrel is er gelegenheid om de resultaten, die in een tentoonstelling zijn weergegeven, te bekijken en met de betrokken jongeren in gesprek te gaan over hun bijdrage en ervaringen; bijvoorbeeld met het werken in een omgeving als het Midpoint Center for Social Innovation (MCSI).

Persbericht Inspiration for Innovation

Campina Collectief’ers aan het werk bij het MCSI. Zij vertellen op donderdag 16 juni graag over hun ervaringen.

Niet te missen voor:
Iedereen die beseft dat innoveren noodzakelijk is en daarbij gebruik wil maken van jonge frisdenkers én wil leren wat daarbij wel en niet werkt, wat de optimale omstandigheden zijn. Maar ook voor beslissers die bereid zijn op andere waarden dan op kritische succesfactoren en financiële parameters te sturen in projecten en initiatieven die zich in een vergelijkbaar stadium bevinden. Tot slot voor iedereen die wil leren én wil meedenken over het verduurzamen van ecosystemen waarin (Social) Innovation centraal staat met als doel te komen tot impacthubs.

Programma:
14.30u Inloop & ontvangst
14.50u Aftrap door Marieke Schoots – programma manager Social Innovation
15.00u Presentatie Carry Rosenblatt Limpens
16.00u Pauze met gelegenheid bezoeken tentoonstelling
16.15u Interview met stakeholders: lessons learned en vervolgvragen
17.15u Afsluiting met aansluitend borrel

Over Carry Rosenblatt Limpens:
Tot 2016 werkte Carry in de maatschap buro plot. Zij werkt nu aan de oprichting van een stichting voor het social innovationlab. Bovendien is ze lid van de coöperatie MCSI.
Carry is getraind als stedenbouwkundige aan de voormalige HTS en Academie van Bouwkunst in Tilburg. Stedenbouw is de veranderkunde van de ‘stad’/het stedelijk landschap. Haar design thinking competenties zet zij in voor maatschappelijke vraagstukken, veranderprocessen en cross sectorale co-creatie. Ze gebruikt Sociale Innovation methodieken om het zogenaamde collectief bewustzijn af te tappen en toekomstbeelden te laten uitkristalliseren in concrete vormen.

Over het Campina Collectief:
‘Campina’ is de oude, romeinse naam van de Kempen, het gebied tussen de Maas en Antwerpen, Tilburg en Geel.

‘Collectief’ staat voor het vermogen van de Kempenaren tot samen doen en vernieuwen, om te overleven onder, of juist dankzij, ongunstige omstandigheden: “Social Innovation”.

‘Campina Collectief’ is de eerste editie van het social innovationlab (stichting i.o.) dat in 2015 ontwerpend onderzoek heeft gedaan in de Kempenregio tussen Tilburg, Eindhoven en Turnhout naar versterking van de Kempense identiteit en kansen voor verduurzaming in de Kempen. Twintig Kempense en Brabantse jongeren van uiteenlopende MBO-, HBO- en universitaire opleidingen uit de regio hebben een jaar als groep samengewerkt. De individuele en collectieve resultaten zijn gebundeld in een tentoonstelling: een tijdlijn van de Kempense geschiedenis, en één grote, samenvattende tekening, de trendlijn, en tien tips voor de toekomst van de Kempen. En elf individuele projecten over natuur, collectieve landbouw, de landsgrens, mobiliteit, Kempense woonvormen, vrijkomende agrarische bedrijven, het ideale c.q. prototypische Kempendorp anno 2100 en de ruimtelijke cultuur van België versus Nederland.

Een belangrijke meerwaarde van Campina Collectief is de visuele kracht: waar regionale toekomstagenda’s vaak tot taal beperkt blijven, heeft Campina Collectief de gedroomde toekomst van zelfgemaakte beelden voorzien. De 2015 editie van Campina Collectief is mogelijk gemaakt door het Huis van de Brabantse Kempen en Stadsregio Turnhout. Zij hebben de opdrachtgeversrol ingevuld en de werkplekken bij MCSI gefinancierd. Het Midpoint Center for Social Innovation (MCSI) heeft werkplekken gecofinancierd. Provincie Brabant heeft stagevergoedingen betaald aan de studenten. De begeleiding is uitgevoerd door buro plot, voor eigen rekening.

Geïnteresseerd?
Meld je dan aan via info@poweredbysocialinnovation.nl.
Deelname is kosteloos, maar niet vrijblijvend; na aanmelding rekenen we dan ook op je komst.

Datum/Tijd
Datum: 16-06-2016
Tijd: 15:00 – 17:00

Locatie
MCSI
Besterdring 235
5014 HK Tilburg

Van A naar Beter: Of misschien naar C?

Het is inmiddels 28 september 2015. Mijn afstudeerperiode is alweer meer dan 3 maanden voorbij, het diploma is binnen en ik ben inmiddels werkzaam als “echte” verkeerskundige. Het werk bij adviesbureau Kragten, een detachering bij Rijkswaterstaat en de factor “tijd” hebben geresulteerd in een bepaalde reflectie op de voorgaande periode en mijn opvatting van het vakgebied verkeer.

Laat ik maar beginnen bij het begin: het Campina Collectief. Toewerkend naar het diploma werd ik geïntroduceerd bij het Campina Collectief door een medestudent (evenals een mede Campina-Collectiever) Matthieu Vane. Tijdens de minor De Moderne Stad rond deze tijd vorig jaar, heb ik diepgaander kennis gemaakt met hem en met de afdeling Urban Design. De algehele conclusie van deze ontmoeting was: ik ben geen huis-tuin-en-keuken-verkeerskundige. Mijn bredere interesse in het vakgebied van de bebouwde omgeving heeft gemaakt dat Matthieu mij kon verleiden om op gesprek te gaan bij het Campina Collectief.

Ik zal niet ontkennen dat na dit gesprek bij mij een mixt gevoel van enthousiasme en scepsis aanwezig was. Ondanks mijn brede interesse houd ik wel van een bepaalde concreetheid. De vrijheid die het Campina Collectief bood, deed bij mij enkele alarmbellen rinkelen. De integrale, vrije en onderzoekende setting gaf bij mij echter de doorslag om toch aan te sluiten.

Laat ik maar vervolgen met een bekentenis. De gehele periode was een overlevingsstrijd tussen mijzelf en mijzelf en het Campina Collectief. Niet zozeer omdat het geen toffe mensen zijn maar puur en alleen omdat de manier van werken en organisatie afweken van wat ik gewend ben en waar ik als persoon behoefte aan heb. Ondanks mijn bredere blik blijf ik een verkeerskundige in hart en ziel: dat betekent dat op een zeker moment dingen concreet moeten worden, gestructureerd en dat er duidelijkheid nodig is om stappen te kunnen maken. Die kijk deel ik nog steeds zij het dat deze wat versoepeld is
Het Campina Collectief bood een context van verkenning aan. En het Campina Collectief moest deels een zelf-organiserend team gaan vormen.
Het is mij aangeleerd altijd naar jezelf te kijken als dingen niet lopen zoals ze moeten en vanuit daar verder te kijken naar een oplossing. Dit resulteerde in de drang om een bepaalde verantwoordelijkheid te dragen voor een goedlopend proces. En dat terwijl ik mijn handen vol had aan mijn eigen afstudeerproces/product. Al gauw kwam ik erachter dat ik niet de juiste persoon was om deze verantwoordelijk te dragen (of ja, hier kwamen ik en mijn begeleiders achter naar aanleiding van een aantal gesprekken). Het is goed als je als mens blijft reflecteren op wat er gebeurt, wie je bent en wat de gevolgen zijn van je eigen handelen en sturen. De verantwoordelijkheid die ik nam om te zorgen dat het proces goed moest lopen was een verantwoordelijkheid die niet bij mij lag. Simpelweg omdat ik andere manieren van werken niet helemaal begreep en kon inschatten wat het kon opleveren. Het sturen op mijn manier van werken was dus ook niet waarde toevoegend, simpelweg omdat deze manier voor werken voor de anderen heel onnatuurlijk kon aanvoelen.

Dus ik heb een stap teruggenomen en naar het andere uiterste gegaan: een eilandje verkeer gecreëerd binnen het Campina Collectief. Ook dat werkte niet altijd even lekker, simpelweg omdat, ondanks dat je veel van elkaar verschilt door achtergrond en persoon, je elkaar toch enorm kunt helpen en versterken. De geslotenheid die volgde op het eilandje werd algauw vervangen door openheid om te luisteren, te begrijpen en te helpen: een rol die toch het beste past bij mij.

Trial and Error, zo zie je maar, is een van de belangrijkste onderdelen van persoonlijke ontwikkeling en profilering. Vallen en opstaan, en dat blijven herhalen, creëert ruggengraat en inzichten. Durf maar te proberen, durf je open te stellen en vooral blijf bewust van wat er gebeurt in je omgeving en welke rol je daar in kan spelen maar houd het bij jezelf. De essentie ligt hier in het “In Control Zijn”. Je omgeving verandert constant: die bestaat uit individuen, natuurlijke elementen en factoren waar je zelf geen invloed op hebt en dat moet je ook niet willen. Het is voor eenieder een leerproces. De mens is constant in ontwikkeling. Het enige wat je onder controle hebt is jezelf. Je omgeving zal zich niet aan jou aanpassen, dus dan resteert: pas je aan de omgeving aan. Houdt de dingen waar je als persoon tegen aan loopt bij jezelf en praat hierover met anderen om gezamenlijk tot inzichten en oplossingen te komen. Jij begrijpt dan de omgeving beter, en de omgeving begrijpt jou vervolgens beter: de keuze is vervolgens aan jezelf wat je er vervolgens mee doet en deze keuze ligt altijd bij jezelf. Jij bent dus de verantwoordelijke voor jezelf en je functioneren binnen een context. Op deze manier blijf je ook In Control want dat maakt je mogelijkheid tot groeien niet afhankelijk van anderen.
Er is altijd een weg: mindset en communicatie en persoonlijke kwaliteiten zijn de drie eigenschappen, durf ik wel te zeggen, die hiervoor belangrijk zijn.

Tegen het einde van de afstudeerperiode was de strijd daarom ook geen strijd meer maar juist een uitdaging. Nu weet ik dat de frictie die ik voelde tussen alles en iedereen het gevolg was van het lopen aan de randen van je comfortzone. Het resultaat is dat die randen/grenzen zijn verschoven maar nog steeds mooi concentrisch zijn en niet á la Baarle-Nassau/Baarle-Hertog: het geheel is nog steeds harmonisch. De uitdaging lag natuurlijk bij het opleveren van een goed product. Ondanks dat het diploma binnen is, ligt de grootste beloning in de persoonlijke ontwikkeling die je doormaakt.

Nu kan ik de gekozen werkwijze van het Campina Collectief ook begrijpen en waarderen. Bezig zijn met innovatie is een proces waarbij het buiten de bekende paden traden een pre is. Waardecreatie zit niet alleen in product, maar ook in geest en gedachten. Het toegepaste U-proces tracht dwars door de standaard van ons mens zijn te snijden om zo je perceptie van de wereld, je medemens en vooral je kijk op alles te verbreden in plaats van te vernauwen. Het gaat om waarnemen in plaats van oordelen. En het gaat om het uit je eigen wereld stappen, of de wereld die anderen voor jou hebben ingevuld, en juist in werelden te stappen die anderen bewonen en beleven om op deze manier je eigen wereld ook te verbreden. Hierbij probeer je het natuurlijke defensiemechanisme van je mens-zijn te doorbreken. Alles wat nieuw en anders is, is eng, of lastig of vermoeiend of alles tegelijk. Ik kan echter bevestigen dat het de moeite waard is om deze ‘’beren” te overwinnen. Je merkt het misschien niet meteen, maar op een gegeven moment zakt het in en realiseer je je het:

“welke kwaliteiten heb ik, waar ben ik goed in, wat vind ik belangrijk?”. Hoe denken andere hierover. En vervolgens, hoe kunnen we samen iets creëren wat meerwaarde oplevert. Zie het als het 1+1=3 principe, of als x+y=z. Persoon x heeft iets te bieden, persoon y heeft weer iets heel anders te bieden en als deze samen komen dan komt daar z uit. Ondanks dat de variabelen onbekend zijn, er is hoe dan ook een uitkomst mogelijk anders dan de startvariabelen x of y. Z kan namelijk een product zijn, een proces, een emotie of wat dan ook. Wat eruit komt dat weet je van te voren niet en dat is ook precies wat je tijdens dit proces ook niet moet willen opzoeken. Dus de essentie: door open te staan voor wat eventueel komen gaat, hoe ver dit ook afwijkt van wat je gewend bent (of gewend aan bent geraakt in de loop van je jaren) in plaats van je vast te leggen op al bekende paden en geprognotiseerde /geëxtrapoleerde/ verwachte uitkomsten, ontstaat iets nieuws. Op deze manier ben je bezig met innovatie, niet alleen van een product maar ook van jezelf.

Met dit principe kun je in een nog zo’n abstract proces toch In Control zijn en daarmee dingen concretiseren voor jezelf, tenminste dat geldt voor mij (dat kan ik niet voor anderen bepalen). In een tijdperk waar verandering dagelijkse kost is, is deze manier van met je vakgebied bezig zijn, of überhaupt met dingen bezig zijn, van belang.

Een dergelijke mindset is meer waard dan een cijfer of een diploma. Het is een bouwsteen. Dank jullie wel, leden van het Campina Collectief, voor deze ervaring. Wie zijn elkaar.

– een verkeerskundige met een vleugje stedenbouw, een kilo enthousiasme, een korreltje autisme en een bereidingswijze van tot in de eeuwigheid –

Arthur Vogels

Campina Collectief op Safari

door Carry Rosenblatt Limpens
Op 11 juni presenteerde het Campina Collectief zich op de Social Innovation Safari, georganiseerd door het Midpoint Center for Social Innovation (MCSI). Ook BrabantKennis en de Kennismakerij/KennisCloud presenteerden zich.

tag cloud SI Safari

Het Campina Collectief had een tag cloud voorbereid die als houvast diende voor de presentatie van de vier organisaties aan Vlaamse, Brabantse en Rotterdamse safarideelnemers. De eerste Safari vond 21 mei plaats in Antwerpen. Ter plekke werd de derde gepland, in Rotterdam.

11536117_848192815228830_2298074545768787636_n
Enkele leden van het Campina Collectief verzorgden de visual harvesting van het gesprek die ochtend.

De tijd voor de inhoudelijke presentatie van het Campina Collectief was kort. We hebben een sneak preview gegeven van ons onderzoek.

Er tekent zich langzaamaan een rode draad af in de onderzoeken en ontwerpen van het Campina Collectief. Bijvoorbeeld in het scenario greaseland. Een Kempenregio die stopt met grootschalige landbouw en zich specialiseert in de ontzorging van noordwest Europa als afvalspecialist: scheiding, verwerking en de productie van nieuwe grondstoffen uit afval. Met gebruikmaking van de high tech en chemie- kennis in de regio. Of in de voorstellen voor verduurzaming van de mobiliteit op de linten tussen Tilburg en Turnhout, met respect voor de lintenstructuur, door de introductie van nieuwe dorps-knooppunten, vraaggericht openbaar vervoer en verbeteringen voor de fiets. En nieuwe woonvormen die passen in de linten én een vorm van collectief wonen mogelijk maken.

11393128_848192888562156_2410388347444902485_n
Er tekent zich ook een groene draad af. In het scenario voor grazeland. Een scenario voor groene nevelstad die in de toekomst, bij een veranderende mobiliteit, juist kansen biedt door de onderlinge nabijheid van wonen, werken, voedselproductie en recreatie. Met bijvoorbeeld een grenspark als kerngebied voor herintroductie van diersoorten die oorspronkelijk hoog in de voedselpiramide stonden. Met een “on grid – off grid tijdmachine” op de grens tussen Arendonk en Reusel. Of een nieuw model voor samenwerking tussen uiteenlopende agrarische bedrijven, die daarmee samen de bodem verduurzamen, de hoeveelheid mest terugdringen en de kwaliteit en voedingswaarde van de oogst, het vlees en de melk verbeteren. Een landschap met ruimte voor innovatie en onderzoek in de praktijk.
Off grid ruimtes zijn nodig in een regio met een innovatieprofiel. Ruimtes waar je vrij in kunt bewegen, waar je van de gebaande paden af kunt, je bron kunt bevragen en je weer mag verbazen over waarom we doen wat we nu eenmaal doen.