Europese regio De Kempen

De Kempen vormen een omvangrijk cultuurlandschap aan beide zijden van de Belgisch-Nederlandse landsgrens. Gelijkwaardig aan de Zuidwestelijke Delta of de regio Twente-Bentheim.

De meeste typerende eigenschappen van deze regio zijn de schrale zandgrond en de landsgrens die dwars door de Kempen loopt. De combinatie van landsgrens en schrale grond heeft ervoor gezorgd dat het gebied vanuit zowel België als Nederland als ‘achterkant’ wordt gezien. De lage waarde die aan het gebied toegekend werd maakte het voor ondernemers en overheden mogelijk om hier activiteiten te ontwikkelen die elders op weerstand of hoge kosten stuitten vanwege hun grote impact op milieu en leefomgeving. Verspreid over het gebied liggen zodoende talloze militaire bases, vliegvelden, industrieën, amusementsparken en zorginstellingen.

De ontwikkeling van kleine bedrijventerreinen en industriegebieden verspreid over de Kempen (ieder dorp haar eigen bedrijventerrein) gaat nog altijd door. Veel activiteiten strijden met elkaar om ruimte. Ze eisen delen van het landschap op en verdelen het in monofunctionele stukjes. Specifiek voor de Kempen is de verontreiniging met zware metalen door de (voormalige) aanwezigheid van zware industrie. Verzuring, een gevolg van overbemesting, maakt deze metalen mobiel waardoor ze makkelijk opgenomen worden in gewassen. Bovendien heeft verzuring een negatieve impact op de kwaliteit van natuur.

28718858De rol van het gebied als ‘achterkant’ is tegelijkertijd de charme van het gebied. De Kempen zijn de ‘achtertuin’ van twee landen. Het is er relatief rustig en stil. Er zijn grote, lege natuurlandschappen met volop natuurschoon. Er zijn bossen en heides, vennen, beekdalen en kanalen, en bijzonder erfgoed. De toeristische en recreatieve voorzieningen zijn er talrijk, van Efteling tot Bobbejaanland tot spannende smokkelaarszandpaden diep in het donkere bos.

De specifieke omstandigheden in de Kempen hebben ook haar bewoners gevormd. De Kempen en de Kempenaren zijn anders dan andere streken en hun bewoners. De voedselarme zandgronden van de Kempen waren vroeger economisch weinig interessant, de grootgrondbezitter gaf ze in gemeenschappelijk gebruik. Zo ontstonden de gemene gronden op de “campi” of “kampen” (vandaar de naam Campina ). Het landschap heeft de Kempenaar gevormd tot bescheiden, creatieve ondernemers die gewend zijn om samen te werken en zichzelf opnieuw uit vinden. De Kempenaar is een bescheiden, tevreden en ondernemende mens die gewend is samen te werken om meer te bereiken. De regio vormt dan ook de bakermat van veel collectieve of coöperatieve ondernemingen zoals Campina, Rabobank en meer recent van KempenGoed (streekproducten), een Kempense zorgcoöperatie i.o.  en KempenEnergie. De gronden en de mensen hebben de economie van De Kempen gevormd.

Deze cultuur en de verborgen schatten van de Kempen vormen een groot ontwikkelingspotentieel. Inspiratiebron voor het werken aan verduurzaming van De Kempen.